Türkiye’de Dağların Oluşum Süreci ve Başlıca Dağlar

Eğitim Güncel
Dağ, çoğunlukla dik yamaçlı, çevresindeki topraklardan en az 500 metre daha yüksek, yuvarlak ya da sivri tepeleri olan bir kaya kütlesidir. Dağlar tek tek olduğu gibi birbiriyle bağlantılı olarak da d...
EMOJİLE

Dağ, çoğunlukla dik yamaçlı, çevresindeki topraklardan en az 500 metre daha yüksek, yuvarlak ya da sivri tepeleri olan bir kaya kütlesidir. Dağlar tek tek olduğu gibi birbiriyle bağlantılı olarak da dağ zincirleri, sıradağlar ya da dağ kütleleri oluşturur. Zincir, sıradağ ve kütlelerin bir araya gelmesinden dağ sistemleri oluşur.

Türkiye’de dağlar çok geniş bir alan kaplar. Dağ; çevresine göre 500m. Ve daha yüksek kabarıklıklardır. Bazıları tek bulunurken bazıları da sıradağlar şeklindedir.

                                                 Oluşumlarına göre dağlar ikiye ayrılır.

1-Orojenik Hareketlerle Oluşan Dağlar:
Orojenez dağ oluşumu demektir. Yan basınçla sıkışan yerkabuğu plakaları kıvrılarak ya da kırılarak engebe kazanır ve sıradağlar oluşur. Ülkemizde Orojenez iki şekilde görülür.              A) Kıvrılma ile B) Kırılma ile

a) Kıvrım Dağları: Orojenez sonucu esnek tabakalar kıvrılarak yükselir ve sıradağlar oluşturur. Ülkemizdeki dağlar Alp-Himalaya orojenezi sonucu oluşmuştur. Kuzey Anadolu ve Toros Dağları bu şekilde oluşmuştur.
Kıvrılma sonucu yüksekte kalan kubbemsi kısımlara Antiklinal, alçakta kalan çanaksı yapıya ise Senklinal denir. Bu oluşumda da bazen kırılmalar dolayısıyla senklinaller boyunca fay hatları oluşabilir. Ülkemizi K.Anadolu

b) Kırık Dağları: Orojenez sonucu sert tabakalar kıvrılmaz kırılır. Böylece yükselen kısımlar (Horst) sıradağları oluştururken, Alçalan kısımlar Çöküntü ovalarını (Graben) oluştururlar. Horst ve Grabenler arasında ise kırıklar (Fay Hatları) bulunur. Bu yüzden buralar hem deprem alanlarıdır hem de kaplıca kaynaklarının sık görüldüğü yerlerdir. Ege bölgesinde kıyıya dik uzanan dağlar bu şekilde oluşmuşlardır.

2- Volkanizma ile Oluşan Dağlar:
Yerin derinliklerindeki magmanın yerkabuğunun zayıf ve çatlak kısımlarından yer üstüne çıkmasıyla oluşan genelde tek dağlardan ibaret olan dağlardır.

Not: Volkanik sahalar mineralce zengindir. O yüzden tarım arazileri de çok verimlidir. Ayrıca maden bakımından da zengin alanlardır.

 

  DAĞ SİTEMLERİ

Yeryüzünde iki büyük dağ sistemi vardır:
1 – Büyük Okyanus Dağ Sistemi
2 – İspanya’dan Doğu Hint Adaları’na kadar uzanan Akdeniz-Himalaya Dağ Sistemi

Okyanus tabanından yükselen dağ sistemlerinin bazı yüksek tepeleri de adaları oluşturur. Yanardağların dışında dağlar genellikle ırmakların ve buzulların yerkabuğundaki kabartıları yarması ve hareketlendirmesi sonucu oluşmuştur.
Dünyanın en yüksek dağlarından bazıları yanardağlardır. Bunların çoğu sıradağlar ya da yüksek yaylalar üzerindedir. Güney Amerika’daki And Dağları’nda yer alan Cotopaxi (5.948 metre) ve Chimborazo (6.272 metre); Afrika’da Kilimanjaro (5.895 metre) ve Kenya (5.199 metre) yeryüzünün en yüksek yanardağlardır. Cotopaxi aynı zamanda, dün­yadaki etkin yanardağların en yükseğidir. Yeryüzünün en yüksek yanardağ zinciri ise Büyük Okyanus tabanından 9.000 metre yük­selerek Hawaii Adaları’nı oluşturan lav birikintisidir.

 

Dağların Ekonomiye Etkileri
Olumlu Etkileri
Kıyı kesimleri iç bölgelerden ayırarak kıyıların yağışlı iç kısımları karasal olmasını sağlamış Bu durum mevsim çeşitliliğine neden olmuştur. Bu durumda tarımsal ürün çeşitliliğine imkân sağlar.
K.A.D.’da gür ormanlar oluşmuştur.
Dağlar akarsuların su deposudur.
Yaban hayatının yaşama alanlarıdır.
Yer altı kaynaklarının temel depo alanlarıdır.
Avcılık, Dağ Sporları ve Kış Turizmine imkân sağlarlar.
Yaylacılık faaliyetleri ile hayvancılığı destekler.
Olumsuz Etkileri
Ulaşımı zorlaştırır. Yol yapım maliyetlerini arttırır.
Heyelanların fazla olduğu yerlerde can ve mal kayıplarına neden olurlar.
Tarım ve Yerleşme alanlarının sınırlanmasına neden olur.

 

TÜRKİYE’NİN BÖLGELERE GÖRE DAĞLARI

Akdeniz Bölgesi Dağları:

  • Aladağlar
  • Amanos Dağları
  • Binboğa Dağları
  • Elmalı
  • Sultandağları
  • Tahtalı Dağları
  • Beydağlar
  • Bolkar Dağları
  • Orta Toroslar
  • Samandağı
  • Toroslar

Marmara Bölgesi Dağları:

  • Armutçuk Dağı
  • Biga Dağları
  • Elmacık Dağı
  • Kapıdağ
  • Kazdağı
  • Koru Dağları
  • Samanlı Dağları
  • Uludağ
  • Bolu Dağı
  • Domaniç Dağı
  • Işıklar Dağı
  • Koru Dağı
  • Yıldız Dağları

Ege Bölgesi Dağları:

  • Aydın Dağları
  • Bozdağlar
  • Dilek Dağı
  • Emirdağ
  • Kaz Dağları
  • Madran Dağı
  • Menteşe Dağları
  • Murat Dağları
  • Nif Dağı
  • Sandıklı Dağları
  • Spil Dağı
  • Yunt Dağı

 

Karadeniz Bölgesi Dağları:

  1. Bolu Dağları
  2. Canik Dağları
  3. Giresun Dağları
  4. Ilgaz Dağları
  5. Kaçkar Dağları
  6. Kop Dağları
  7. Akçakoca Dağları
  8. Çimen Dağları
  9. Köroğlu Dağları
  10. Küre Dağları
  11. Mescit Dağları
  12. Rize Dağları
  13. Yalnızçam Dağları
  • İç Anadolu Bölgesi Dağları:
  • Erciyes Dağı
  • Hasan Dağı
  • Hınzır Dağı
  • Karacadağ
  • Karadağ
  • Sündiken Dağı
  • Tecer Dağları
  • Kızıldağ Dağı
  • Melendiz Dağı
  • Sivrihisar Dağı

 

Doğu Anadolu Bölgesi Dağları:

  • Ağrı Dağı
  • Cilo Dağı
  • Çimen Dağları
  • Dumludağ
  • Kızıldağ
  • Kop Dağı
  • Munzur Dağı
  • Allahuekber Dağları
  • Çakmak Dağı, Kısırdağ
  • Kelkit Çoruh Dağı
  • Mercan Dağları
  • Nemrut Dağı
  • Süphan Dağı
  • Yalnızçam Dağları
  • Palandöken Dağları
  • Tendürek Dağı

Güney Doğu Anadolu Bölgesi Dağları:

  • Gâvur Dağları
  • Karacadağ Volkanı
  • Karakaş Dağı
  • Kartal Dağları
  • Keltepe
  • Kollubaba Doruğu
  • Mazı Dağı
  • Nurhak Dağları
  • Raman Dağı

TÜRKİYE’DE 3000 M’NİN ÜZERİNDEKİ DAĞLAR VE ZİRVELERİ:

SıraDağRakım (metre)İlCoğrafi Bölgesi
1Ağrı5137AğrıDoğu Anadolu Bölgesi
2Cilo4170HakkâriDoğu Anadolu Bölgesi
3Süphan4049BitlisDoğu Anadolu Bölgesi
4Kaçkar3932RizeKaradeniz Bölgesi
5Erciyes3916Kayseriİç Anadolu Bölgesi
6Küçükağrı3896AğrıDoğu Anadolu Bölgesi
7Kızılkaya3767Niğdeİç Anadolu Bölgesi
8Aladağlar3756Niğdeİç Anadolu Bölgesi
9Demirkazık3756Niğdeİç Anadolu Bölgesi
10Kaldı Doruğu3737Niğdeİç Anadolu Bölgesi
11Verçenik3711RizeKaradeniz Bölgesi
12Başet3684VanDoğu Anadolu Bölgesi
13Tendürek3660AğrıDoğu Anadolu Bölgesi
14Bitlis3634BitlisDoğu Anadolu Bölgesi
15Artos3550VanDoğu Anadolu Bölgesi
16Mercan3549ErzincanDoğu Anadolu Bölgesi
17Keşiş3549ErzincanDoğu Anadolu Bölgesi
18Medetsiz3524AdanaAkdeniz Bölgesi
19Bolkar3524MersinAkdeniz Bölgesi
20Murat3510VanDoğu Anadolu Bölgesi
21Aydos3430Konyaİç Anadolu Bölgesi
22Karçal3415ArtvinKaradeniz Bölgesi
23Mengene3412VanDoğu Anadolu Bölgesi
24Kösedağ3340AğrıDoğu Anadolu Bölgesi
25Hasan3268Aksarayİç Anadolu Bölgesi
26Mecit3239ErzurumDoğu Anadolu Bölgesi
27Yanlızçam3202ArtvinKaradeniz Bölgesi
28Kısırdağ3197KarsDoğu Anadolu Bölgesi
29Bingöl3194BingölDoğu Anadolu Bölgesi
30Palandöken3176ErzurumDoğu Anadolu Bölgesi
31Dumanlıdağ3169ErzurumDoğu Anadolu Bölgesi
32Munzur3147TunceliDoğu Anadolu Bölgesi
33Çakırgöl3082TrabzonKaradeniz Bölgesi
34Nurhak3081KahramanmaraşAkdeniz Bölgesi
35Beydağları3069AntalyaAkdeniz Bölgesi
36Nemrut3050AdıyamanGüney Doğu Anadolu
37Karagölbaşı3039GiresunKaradeniz Bölgesi
38Kızıldağ3015Sivasİç Anadolu Bölgesi
39Akdağ(Elmalıdağ)3014AntalyaAkdeniz Bölgesi
Yorumla

FİKRİNİ BELİRT TARTIŞMAYA KATIL

Bu Yazıya İlk Yorumu Siz Yapın!
nem kurutmakoku giderme