Türklerin Tarih Sahnesine Çıkışı ve Orta Asya’da Kurulan İlk Türk Devletleri Kimdir?

Tarih
Türk Adının Anlamı *Türk adının hangi anlama geldiği konusunda birçok araştırma yapılmıştır. *Türk adı Uygur metinlerinde “güç, kuvvet”, Kaşgarlı Mahmut’un “Divan-ı Lügati’t-Türk” adlı eserinde “olgun...
EMOJİLE

Türk Adının Anlamı

*Türk adının hangi anlama geldiği konusunda birçok araştırma yapılmıştır.

*Türk adı Uygur metinlerinde “güç, kuvvet”, Kaşgarlı Mahmut’un “Divan-ı Lügati’t-Türk” adlı eserinde “olgunluk çağı”, eski Çin kaynaklarında “miğfer” anlamında kullanılmıştır. Ziya Gökalp ise Türk adının “türeli (töreli), kanun nizam sahibi” anlamına geldiğini belirtmiştir.

*Türk adından ilk olarak Çin yıllıklarında bahsedilmiştir.

  1. Türklerin Ilk Ana Yurdu

*Türklerin ilk ana yurtları Orta Asya’dadır.

*Orta Asya,doğuda Kingan Dağları’ndan, batıda Hazar Denizi güneyde Hindikuş ve Karanlık Dağlarından kuzeyde Sibirya’ya kadar uzanır.

  1. Orta Asya Türk Göçlerinin Sebepleri ve Sonuçları

ORTA ASYA TÜRK GÖÇLERININ NEDENLERI

*Kuraklık *Salgın hastalıklar ve hayvan hastalıkları *Otlak ve tarım alanlarının daralması *Yaşanılan toprakların artan nüfusa yeterli olmaması*Boylar arası mücadele*Dış baskılar*Türk boylarının birbirine bağlılığı (göç eden bir boyu diğer boyların takip etmesi)

  1. KONU

Orta Asya’da Kurulan Ilk Türk Devletlerı

  1. Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya’da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur

Teoman (Tuman) Dönemi:*Asya Hun Devleti’nin bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır.

*Teoman zamanında (MÖ 220-209)  Çin topraklarının bir kısmı ele geçirilmiştir.

<Mete (Mao-dun) Dönemi:

*Mete (MÖ 209-174), cesareti ve teşkilatçılığı sayesinde kısa bir sürede ülke güvenliğini sağlayarak Hun Devleti’nin sınırlarını genişletmiştir.

*Mete, hükümranlığı boyunca Orta Asya’da yaşayan bütün Türk boylarını,  hâkimiyeti altına almayı başarmıştır.

*Mete, bir tehlike olarak gördüğü Çin’i baskı altına almaya çalışmış, bu yüzden Çin’e birçok sefer düzenlemiştir.

*Çinliler Hunlara yıllık vergi vermeyi kabul etmiştir.

* İpek Yolu üzerinde hâkimiyet isteği zaman zaman bu iki devleti, siyasi ve askerî açılardan karşı karşıya getirmiştir.

*Mete, Çin’i tamamen etkisiz hâle getirdiği hâlde Çin topraklarına yerleşmek istememiş, Çünkü Türklerin bu kalabalık kavim arasında benliklerini kaybedeceğini düşünmüştür.

*Mete zamanında Asya Hun Devleti en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

 Ki-ok Dönemi:*döneminde Çin ile olan siyasi ve ticari ilişkiler geliştirilmeye çalışılmıştır.

* Ki-ok, bir Çin prensesiyle evlenerek Çinlilerle akrabalık kurma yoluna gitmiştir.

*Ki-ok’tan sonra yerine geçen hükümdarlar zamanında ülke bütünlüğü korunamamıştır. *Böylece Hun Devleti batı ve güney olmak üzere ikiye ayrılmıştır (MÖ 58).

*Batıda bulunan Hunlar Çinlilerin hâkimiyetine girmişlerdir (MÖ 36). Güney Hunları ise tekrar kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayrılmıştır

*Hunlar, Çin’in idaresinde kalmışlarsa da millî varlıklarını korumaya çalışmışlardır.

* Bunların bir kısmı kuzeye çekilerek bağımsız topluluklar hâlinde yaşamış, bir kısmı da batıya göç etmiştir.

*Batıya göç edenler Kavimler Göçü’ne sebep olmuştur.

  1. Kavimler Göçü ve Avrupa Hun Devleti

*Hunların İtil (Volga  ) Nehri’nin batısına geçerek Karadeniz’in kuzeyine gelmeleri, bu bölgede bir göç hareketini başlatmıştır (375).

* Hunların bu hareketiyle bölgede tutunamayan kavimler, batıya göç etmek zorunda kalmışlardır. *Bu kavimler, önlerine çıkan diğer kavimlerin yerlerinden ayrılmalarına neden olmuştur. *Kavimlerin yıllarca süren bu yer değiştirmelerine “Kavimler Göçü” denilmiştir. Kavimler Göçü’nün önemli sonuçları şunlardır:

*Roma İmparatorluğu doğu ve batı olarak ikiye ayrılmıştır (395). Batı Roma İmparatorluğu 476 da yıkılmış ve toprakları üzerinde birçok Germen devleti kurulmuştur.

*Avrupa’nın etnik yapısı değişerek yeni milletler ortaya çıkmıştır. *İlk Çağ sona ermiş, Orta Çağ başlamıştır.

*Avrupa’da kilise önem kazanmış, Skolastik düşünce egemen olmuştur.*Avrupa’da feodalite (derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.

  1. Avrupa Hun Devleti

*Balamir Dönemi:-Hunlar Balamir önderliğinde Karadeniz’in kuzeyinden batıya geçerek kısa sürede Tuna boylarına ulaşmıştır. -Balamir’den sonra Avrupa Hunlarının başına Uldız geçmiştir .

*Uldız Döneminde Türkler ilk kez Anadolu’ya ayak basmışlardır.

*Uldız, Avrupa Hun Devleti’nin geleneksel politikasının temellerini atmıştır.

Atilla dönemi:  *Avrupa Hunlarının en parlak dönemi Attila ile başlamıştır.

*Attila, Doğu Roma heyetiyle tarihe Margos Barışı adıyla geçen bir antlaşma imzalamıştır. *Attila Balkanları baskı altında tutmaya çalışmış, bu bölgeye peş peşe seferler düzenlemiştir.

*Bu seferler sonucunda Doğu Roma İmparatorluğu ile Anatolios (Anatolyus) Barışı (447) imzalanmıştır.

* Bu antlaşmaya göre Bizans’ın ödemesi gereken vergi miktarı üç katına çıkarılmıştır. Ancak daha sonraki dönemlerde Doğu Roma imparatoru bu vergiyi ödemek istememiştir.

*Doğu Roma İmparatorluğu’nu tamamen etkisiz hâle getiren Attila,Batı Roma üzerine yoğunlaş mıştır.

*Attila,  Galya Seferi’ne çıkma kararı almıştır. Bu sefer sırasında her iki taraf da çok kayıp vermesine rağmen kesin bir sonuç alınamamıştır (451). *Ertesi yıl Attila, Alpleri aşarak İtalya’ya girmeyi başarmıştır.*Attila’nın durdurulamayaca ğını anlayan Romalılar, Papa dan arabuluculuk için yardım istemişlerdir.

*Papa’nın başkanlığındaki heyet Attila’dan Roma’nın bağışlanmasını talep etmiştir.

*Attila, Papa ile anlaştıktan sonra ordusuyla birlikte geri dönmüştür (452).

*Attila, Roma Seferi’nden döndükten sonra hayatını kaybetmiştir (453).  *Attila’dan sonra yerine geçen  oğulları devleti babaları kadar iyi yönetememişlerdir

  1. Kök Türk Devleti

*Kök Türk Devleti 552’de kurulmuştur.

*I. Kök Türk Devleti, Asya Hun Devleti’nden sonra Orta Asya’da kurulan ikinci büyük Türk devletidir.

*Tarihte ilk kez “Türk” adını devlet adı olarak  kullanmışlardır.

Bumin Kağan Dönemi:*Kök Türk Devleti’nin kurucusudur. *Ötüken’i devlet merkezi yapmıştır.

Mukan Kağan zamanında Kök Türk Devleti en parlak dönemini yaşamıştır.

*Ülkenin batı kanadını yöneten Istemi Yabgu, Ipek Yolu’nun kontrolünün Türklerin elinde olmasını istiyordu.

*Bu amaçla Ak Hunlara karşı Sasanilerle iş birliği yapmış,Ak Hun Devleti’nin yıkılmasını sağlamıştır (557).

*Istemi Yabgu, bir süre sonra, Sasanilerle olan ilişkiler bozulunca bu devlete karşıBizans’la iş birliği yapma yollarını aramıştır.

*Mukan Kağan’ın ölümünden sonra yerine Tapo Kağan geçmiştir.

*Tapo Kağan, Budizmi kabul ederek bu dinin halk arasında yayılmasına gayret göstermiştir.

*Onun buhareketi Kök Türk ileri gelenleri tarafından hoş karşılanmamıştır. Bu yüzden halkıyla ters düşmüştür.

*Tapo Kağan 581’de hayatını kaybetmiştir. *Tapo’nun ölümü üzerine kurultay, Işbara’yı kağan ilan  etmiştir.

*Kök Türk Devleti iç karışıklıklar sonucunda 582 yılında resmen ikiye ayrılmıştır.

0Doğu Kök Türk Devleti 630 yılında, Batı Kök Türk Devleti ise 659 yılında Çin egemenliğine girmiştir.

  1. Kök Türk (Kutluk) Devleti (682 – 744)

0Türkler I. Kök Türk Devleti’nin yıkılışından sonra 50 yılı aşkın bir süre Çin esaretinde yaşamakzorunda kalmış, bu süre içerisinde tekrar bağımsızlıklarını kazanmak için birçok kez ayaklanmışlardır.

*Bu ayaklanmaların biri de Kürşad Ayaklanması’dır.

Kutluk (Ilteriş) Kağan Dönemi:

*Kök Türkler, Kutluk liderliğinde birleşerek bağımsızlıklarını elde ettiler (682).

*Bu bağımsızlık hareketi içinde büyük bir devlet adamı olan Tonyukuk da vardı.  *Ötüken ve çevresini ele geçirerek II. Kök Türk Devleti’ni kuran Kutluk, Ilteriş unvanı ile Kağan ilan edildi. *Ilteriş, devleti derleyen, toparlayan demektir.

Kapgan Kağan Dönemi:

*Kutluk Kağan öldüğünde çocukları,Bilge ve Kültigin küçük oldukları için yerine kardeşi Kapgan Kağan(692-716) geçti.

*Kendisine tecrübeli bir devlet adamı olan Tonyukukyardımcı olmuştur.

*Kapgan Kağan döneminde Türk boylarının çoğu Kök Türk hâkimiyetine girmiş,Kapgan Kağan,bir ayaklanmanın bastırılması sırasında hayatını kaybetmiştir (716).

*Onun yerine oğlu Inal geçmiştir.

*Ancak Bilge ve Kül Tigin kardeşler İnal’ın yönetimine karşı çıkmıştır.

*Tonyukuk’un da yardımıyla İnal ortadan kaldırılmıştır.

*İnal’ın yerine Bilge, kağan olmuştur.

*Kül Tigin, orduların başkomutanlığına getirilmiştir.

Bilge Kağan Dönemi:

*Bilge Kağan zamanında II. Kök Türk Devleti en parlak dönemini yaşamıştır.

*Bilge Kağan barış siyaseti gütmek istediğinden Çin’le savaşmanın toplumuna bir yarar sağlamayacağı düşünmüştür.

* Bu yüzden onlarla barış yapmıştır.

*II. Kök Türk Devleti’nin kuruluşunda ve gelişmesinde önemli çalışmaları olan Tonyukuk 727, cesareti ve savaşçılığıyla ünlü Kül Tigin 731, Bilge Kağan ise 734 yılında ölmüştür.

*Bilge Kağanın ölümünden sonra yönetime gelenler başarılı olamamışlardır.

* Hanedan üyeleri arasında anlaşmazlıklar başlamıştır. Karluklar, Uygurlar ve Basmiller birleşerek II. Kök Türk Devleti’nin yönetimini ele geçirmişlerdir (744).

*Kök Türkler Döneminden günümüze ulaşan temel kaynak Orhun Yazıtları’dır.

*bu anıtlar 38 harften oluşan  Göktürk alfabesi ile  yazılmıştır.

*Bu yazıtlar Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örnekleridir.

Uygur Devleti (744-840)

*Uygurlar, Asya Hun Devleti ne bağlı olarak yaşamışlardır.

*II. Kök Türk Devleti’nin son zamanlarında Basmiller ve Karluklarla birleşen Uygurlar, bu devlete sonvererek kendi devletlerini kurmuşlardır (744).

* Uygurların merkezi Ötüken’dir.

*Uygurların ilk hakanı, Kutluk Bilge Kül Kağan’dır (744-747).

*başkent Ötüken’den Orhun Nehri kıyısındaki Ordubalıg’a (Karabalgasun) taşınmıştır.

* yerine Uygurların en parlak dönemini oluşturan oğlu Moyen-Çur (747-759) geçmiştir.

*Moyen-Çur başa geçtiğinde Çin’de büyük bir karışıklık yaşanmaktaydı.

*Talas Savaşı (751) nedeniyle Çin imparatoruna karşı isyanlar çıktı.

* Zor durumda kalan imparator, MoyenÇur’dan yardım istedi. Bu durum Türk-Çin yakınlığını sağlamıştır

*Moyen-Çur’un ölümünden sonra yerine oğlu Bögü Kağan geçmiştir.

*Çin’in içinde bulunduğu karışıklıktan yararlanmak isteyen Bögü Kağan bu ülkeyi ele geçirmek istedi.

*Bögü Kağan Döneminin önemli olaylarından biri de Manihaizm dininin ülkeye girmiş olmasıdır.

*Manihaizm dinini kabul eden Bögü Kağan, Onu devletin resmî dini hâline gelmiştir. Ancak bu din sadece kağan ve çevresinde kabul görmüştür.

 

*Mani dini, et yemeyi ve savaşmayı yasakladığı için Türk inancı ve yaşantısına uygun değildi. Bu özellikleri ile Uygurların savaşçı yeteneklerini azaltmıştır.

* Bögü Kağan, Çin seferine karar verme konusunda çıkan bir anlaşmazlık bahanesiyle veziri Baga Tarkan tarafından öldürülmüştür (780).

*Ondan sonra Uygur Devleti’nin başına Baga Tarkan (780-789) geçmiştir.

*Baga Tarkan ve daha sonraki kağanlar zamanında ortaya çıkan açlık, kıtlık ve salgın hastalıklar devleti iyice zayıflattı.

* 840 yılında Kırgızlar, Uygur ülkesine girdiler, başkenti alarak hakanı öldürdüler ve Uygur Devleti’ne son verdiler.

*Uygur Devleti’nin yıkılmasından sonra Uygurların çoğunluğu Karluk ülkesine, Çin sınırlarına, Beşbalık ve Turfan’a yerleştiler. *Buralarda Turfan  Uygur devletini ve Kansu  Uygur devletini  kurdular.

* Turfan Uygurları, Moğol devlet kademelerinde memurluk, kâtiplik hatta yöneticilik yaptılar. Moğolların Türk kültüründen etkilenmesinde rol oynadılar.

Avarlar*Çin kaynaklarında Juan-Juan, Arap ve Bizans kaynaklarında Avar adıyla anılan bu kavim, Kök Türkler tarafından da Apar olarak adlandırılmıştır.

*Asya Hun Devleti’nin yıkılmasından sonra ortaya çıkan Avarlar, IV. yüzyılın sonlarında bugünkü Moğolistan’da bir devlet kurdular.*Orta Asya’da kurdukları bu devlete Kök Türkler son verince (552) batıya göç ettiler.

*Orta Avrupa’da başında Bayan Han’ın bulunduğu büyük bir devlet kurdular (562). *Avarlar bir süre sonra İstanbul’u Sasanilerle birlikte, 619 ve 626 yıllarında iki kez kuşattılar ancak sonuç alamadılar. *Bu başarısızlıktan sonra Avar Devleti, zayıfladı. Avar Devleti’ne Franklar son verdiler (805).*Avarlar, Slavları ve Rusları ordu düzeni ve devlet örgütlenmesi alanlarında etkilediler. *Avarlar, ölümden sonraki yaşama inanmışlardır *Avarlar, mezarlara eşya, yiyecek ve içecek gibi şeyler koymuşlardır.*Hıristiyanlığı kabul eden Avarlar, bir süre sonra benliklerini kaybederek Slavlaştılar.

Bulgarlar*Avrupa Hun Imparatorluğu’nun yıkılmasından sonra (469) Karadeniz’in kuzeyine gelen Hunlar, buradaki değişik Türk boylarından oluşan Ogurlarla birleştiler. Ortaya çıkan bu yeni topluluk “Bulgar” adıyla anıldı.*Bulgarlar, 630 yılında Kök Türk Devleti’nin yıkılması üzerine Kafkasların kuzeyinde Kubrat yönetiminde Büyük Bulgar Devleti’ni kurdular. *Onun ölümünden sonra Hazarlar, Bulgar Devleti’ne son vererek Bulgarların dağılmasına yol açtılar.

Tuna Bulgar Devleti:  -Büyük Bulgar Devleti’nin sona ermesiyle bir kısım Bulgarlar, Kubrat’ın küçük oğlu Asparuh yönetiminde Tuna boylarında devlet kurdular (679).

*Tuna Bulgarları adıyla anılan bu devlet Bizanslılarla mücadele etmiş, Slavları yönetimleri altına almıştır. *Nüfuslarının az olması, hükümdarları Boris Han’la birlikte Hristiyanlığı kabul etmeleri (864) nedenleriyle Slavların arasında eriyip yok oldular.

Itil (Volga) Bulgar Devleti: *Başlangıçta Hazar Hakanlığı’na bağlı yaşayan Itil Bulgarları, bu devletin yıkılmasından sonra bağımsız oldular.* Başkenti Bulgar şehridir. *Bulgar şehri, IX. ve XII. yüzyıllar arasında Avrupa’nın en önemli ticaret merkezlerinden  biri idi. *Bulgarlar, Almış Han zamanında ticari faaliyetler esnasında tanıştıkları İslam dinini kabul ettiler. *İtil Bulgar Devleti’ne Altın Orda Devleti 1237 yılında son verdi.*Bazı araştırmacılar, İtil Bulgar Devletini ilk Müslüman Türk Devleti olarak kabul etmişlerdir

Hazarlar *Hazarlar, I. Kök Türk Devleti’nin yıkılmasından sonra Karadeniz’in kuzeyi ve Kafkaslar bölgesinde bir hakanlık olarak kurulmuştur (630). *Sasani Devleti, Hz. Ömer zamanında yıkıldı. *Iran, Müslümanların eline geçti. Böylece Hazarlar ve Müslümanlar karşı karşıya geldi. *Hazarlar ile Müslüman Araplar arasındaki ilk savaş, Hz. Osman zamanında meydana geldi. *Emeviler zamanında şiddetli bir şekilde devam eden bu savaşlar Abbasiler zamanında yavaşladı.  *VIII ve IX. yüzyıllarda, Doğu Avrupa’nın en büyük devleti hâline gelen Hazarlar, X. yüzyıldan itibaren Peçenek akınlarıyla zayıfladı. *Bundan yararlanan Ruslar, Hazar Hakanlığı’na son verdiler (968).*Yönetici zümresinin Musevi olduğu Hazarlar arasında diğer devletlerle kurdukları ilişkiler sonucunda İslamiyet, Hıristiyanlık ve Musevilik yayıldı

  1. Macarlar *Fin-Ugor kavimlerinin büyük bir bölümü, Volga Nehri ile Ural Dağları arasında yaşamışlardır. *Macarlar, Avar ve Sibir baskılarıyla göç ederek adlarını verdikleri bugünkü Macaristan’a yerleştiler (896).

*XI. yüzyılın başlarında Hıristiyanlığı kabul eden Macarlar zamanla Türk kimliklerini kaybettiler.

  1. Peçenekler* Balkaş Gölü çevresinde yaşayan Peçenekler Talas Savaşından (751) sonra güçlenen Karlukların baskısıyla batıya yönelerek Volga boylarına yerleştiler. *Bu bölgedenHazarların ve Oğuzların baskıları sonucunda, Karadeniz’in kuzeyine gelen Peçenekler, buradayaşayan Macarları göçe zorladılar.

*X. yüzyıl sonlarına doğru bu bölgeye yerleştiler. Burada Ruslarla,yüz yıldan fazla mücadele ederek onların güneye inmesini engellediler.

*Peçenekler, XI. yüzyılın ortalarında Oğuzların saldırıları karşısında, Balkanlara geldiler.

*Peçeneklerin bir kısmı Bizans ordusunda görev aldılar. Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusundaki Peçenek kuvvetleri, Selçukluların tarafına geçerek Türklerin savaşı kazanmalarında önemli rol oynadılar.

-Daha sonra güçlenen Peçenekler, Bizans’la şiddetli bir mücadeleye giriştiler.

* İstanbul’u kuşatmayı planlayan Izmir Beyi Çaka Bey ile Peçenekler ve Selçuklular ittifak yaparak Bizans’ı üçlü baskı altına aldılar.

*Bu baskıdan kurtulmak isteyen Bizanslılar, Kıpçaklarla anlaşarak Kıpçakların Peçeneklere saldırmalarını sağladılar.

*Kıpçaklar, Peçenekleri yenerek siyasi varlıklarına son verdiler (1091).

KIPÇAKLAR *X. yüzyılın sonlarında batıya göç ettiler ve Doğu Avrupa’ya yerleştiler.

*Burada Rus prenslikleriyle şiddetli mücadeleler yaptılar.

*Balkanlar’a inen Kıpçaklar,Bizanslılarla anlaşıp Peçeneklere ağır bir darbe vurdular (1091). -*Kıpçakların bir kısmı Macaristan’a giderek Hristiyanlığı kabul ettiler. Bu yüzden millî benliklerini yitirdiler.

Oğuzlar (Uzlar)*Kök Türk devletlerinin egemenliğinde yaşayan Oğuzlar, Uygur Devleti’nin kurulmasıyla onların egemenliğine girdiler.

*Kırgızların, Uygur Devleti’ne son vermesi üzerine Oğuzlar, batıya göç ederek Seyhun bölgesine yerleştiler.

*Oğuzların bir kısmı XI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yerleştikleri yerlerden ayrılıp Tuna Nehri’ni geçerek Balkanlar’a gelmişlerdir. *Balkanlar’a gelen Oğuzların bir kısmı, Bizans ordusunda görev aldı. Malazgirt Savaşı sırasında Peçenekler gibi Bizansordusundan ayrılarak Selçukluların safına geçtiler.

*Oğuzlar, XI. yüzyılın sonlarına doğru Peçenek saldırıları, şiddetli soğuklar ve salgın hastalıklar yüzünden dağılıp siyasi varlıklarını kaybettiler

*Seyhun bölgesinde kalan Oğuzlar bu bölgede Oğuz Yabgu Devleti’ni kurdular.

* X. yüzyılın sonlarına doğru Islamiyeti kabul eden Oğuzlar, XI. yüzyılda Büyük Selçuklu Devleti’ni kurarak Türklerin Anadolu’yu yurt edinmelerine öncülük ettiler

Sabirler (Sibirler -Sabarlar) *Issık Gölü civarında Asya Hun Devleti’ne bağlı olarak yaşadılar.

* VI. yüzyıl başlarında Doğu Avrupa’ ya gelen Sabirler, Sasanilerle birleşerek Bizanslılarla savaştılar. *İstemi Han zamanında KökTürk Devleti’ne bağlanan Sabirler, daha sonra Hazarların egemenliğine girdiler. *Bugünkü Sibirya adını Sabirlerden almıştır.

Türgeşler (Türgişler)*Egemenlikleri altında yaşadıkları Batı Kök Türk Devleti’nin yıkılmasından sonra bağımsızlıklarına kavuşmuşlardı.

*Bilinen ilk hükümdarları Baga Tarkan’dır. *Türgeşler, Sulu Kağan zamanında Maveraünnehir bölgesine giren Emevilerle mücadele ederek Müslüman ların ilerlemesine engel oldular.

*Sulu Kağanın ölümünden sonra Çinlilerin kışkırtmalarıyla Türgeş beyleri birbirine düştüler.

*Bunun sonu cunda Sarı ve Kara Türgeşler olmak üzere ikiye ayrıldılar.

*Türgeşler, Emeviler Döneminde Maveraün nehir bölgesinde fetihlerde bulunan İslam ordusuna karşı mücadele vererek Orta Asya’nın Arapların eline geçmesini engelle diler

Kırgızlar *Bir süre Kök Türk ve Uygurların egemenliği altında kaldılar.

*840 yılında Uygurları mağlup ederek merkezi Ötüken olmak üzere bir devlet kurdular.

*Kısa bir süre sonra, Kitanlar tarafından Orhun bölgesinden çıkarıldılar.

*Bunun sonucunda Orhun bölgesi, Türk yurdu olmaktan çıkıp Moğolistan’ın bir bölgesi hâline geldi.

*Kırgızlar, Cengiz Han zamanında Moğollara boyun eğerek siyasi egemenliklerini kaybettiler

Karluklar *Karluklar, Kök Türk Devleti’ne bağlı olarak Altay Dağları’nın batısında yaşadılar.* II. Kök Türk Devleti’nin yıkılmasında, Basmil ve Uygurlarla birlikte rol oynadılar.* Karluklar, Türgişlerin siyasi varlıklarına son verdiler. *Talas Nehri dolaylarında bir devlet kurdular. Karahanlılar Devleti’nin kurulmasında etkin rol oynadılar. *Müslümanlarla Çinliler arasındaki Talas Savaşı’nda(751) Karluklar,Müslümanların yanın da yer alarak Çinlilerin yenilmesini sağladılar. -*Böylece Orta Asya’nın Türk hâkimiyetinde kalmasında etkili oldular.*Cengiz Han’a itaat eden ilk Müslüman Türk topluluğu olmuşlardır.

*Karluklar,İslamiyetçi kabul eden ilk Türk topluluğu olarak bilinmektedir.

(Abid Yaşaroğlu Hocanın Ders Notlarından)

Yorumla

FİKRİNİ BELİRT TARTIŞMAYA KATIL

Bu Yazıya İlk Yorumu Siz Yapın!
nem kurutmakoku giderme