Büyük Selçuklu Siyasi Tarihi

Tarih
*Selçuklular  Oğuzların Üçoklar kolunun,Kınık boyuna mensupturlar. *X. yüzyılın sonu ile XI. yüzyılın başlarında İslami kabul etmişlerdir. *Oğuz “boylar, kabileler” demektir. Oğuzların ortaya çıkış ta...
EMOJİLE

*Selçuklular  Oğuzların Üçoklar kolunun,Kınık boyuna mensupturlar.

*X. yüzyılın sonu ile XI. yüzyılın başlarında İslami kabul etmişlerdir.

*Oğuz “boylar, kabileler” demektir. Oğuzların ortaya çıkış tarihi bilinmemektedir.

* Oğuz Kağan Destanı’na göre Oğuz Han, ilk üç oğluna Üçok, diğer üç oğlunaBozok unvanlarını vererek Oğuzları iki kola ayırmıştır.

*Oğuz adından ilk kez Orhun Yazıtları’nda bahsedilmiştir.

*Oğuzlar, Uygur Devleti kurulunca Uygur egemenliğine girdiler. Uygur Devleti yıkıldıktan sonraOğuz Yabgu Devleti’ni kurdular.

*Devlete adını veren Selçuk Bey, Aral Gölü ile Hazar Denizi arasına hâkim olan Oğuz YabguDevleti’nin komutanlarından Dukak Bey’in oğludur.

*Dukak ölünce, Selçuk Bey Oğuz Yabgu Devleti’nde

subaşı (ordu komutanı) oldu.

* Daha sonra Yabgu ile arası açılan Selçuk Bey kendisine bağlı Oğuzları alarak Cend şehrine geldi. Burada kısa süre içinde Selçuk Bey ve  beraberindekiler Islam dinini benimsediler.

*Selçuk Bey’in Mikâil, Arslan, Yusuf ve Musa adlarında dört oğlu vardı.

*Büyük oğlu Mikail Selçuk

Bey’den önce öldüğü için çocukları Tuğrul ve Çağrı’yı, Selçuk Bey yetiştirdi.

*Selçuk Bey’in ölümüüzerine yönetime Arslan Bey Yabgu unvanını alarak geçti.

*Arslan Yabgu Döneminde,Samanoğulları Devleti’nin sınırlarını koruma görevini üzerlerine almışlardı.

*Samanoğulları Devleti’nin ortadan kaldırılması, Selçukluların zor durumda kalmasınaneden olmuştu.

* Arslan Yabgu GazneliSultan Mahmut tarafından tuzağa düşürülerekhapsedildi. Arslan Yabgu hapis hayatı sırasındaöldü. *Bu karışıklık Tuğrul ve Çağrı beyler Kınık boyu yönetiminde önplana çıktılar.

*Tuğrul ve Çağrı beyler Gaznelilere ait olan Horasan’a ani bir taarruzla girerek Merv, Nişabur ve Serahs havalisini elegeçirdiler.

*Gazne Sultanı Mesut, Tuğrul veÇağrı beylere bulundukları yerlerin valilikleriniverdi.

*1035 yılındaYeniden başlayanGazneli-Selçuklu mücadelesi, daha da şiddetlendi.

*1038yılında Serahs civarında yapılan savaşta,

Gazneli ordusu ağır bir yenilgiye uğradı.

*TuğrulBey’in üvey kardeşi Ibrahim Yınal, 1038’de

Nişabur’u alıp, Tuğrul Bey adına hutbe okuttu.

*Selçuklu-Gazneli mücadelesi, 1040Dandanakan Savaşı’ndan sonra Selçukluların üstünlüğü ele geçirmesiyle neticelendi.

*Çağrı Bey, Dandanakan zaferi sonrasında verilen toyda, yani büyük ziyafette, üstün idarecilik vasfı

takdir ettiği kardeşi Tuğrul Bey’i Selçuklu sultanı ilan etti.* Merv, başkentyapıldı. Toplanan kurultayda, fethedilecek yerlerle idareciler tespit edildi.

*Kurultay sonunda Anadolu’ya düzenli akınlar başlatıldı.*Bu doğrultuda BizansImparatorluğu’nu Pasinler Savaşı’nda yendi (1048).

*Bu savaş Selçuklu Türkleri ile Bizans arasında

yapılan ilk önemli savaştır.

*Bu olay,Tuğrul Bey’in etkinliğini arttırdı.

*Kısa bir süre sonra Sultan Tuğrul, Büveyhîlerin

işgalindeki halifelik merkezi olan Bağdat’ı kurtarmakiçin, Abbasi Halifesi Kaim bi-Emrillah’ın davetiyle1055’te Bağdat’a girdi.

*Halife’nin, âlimlerin ve SünniMüslümanların büyük memnuniyetle karşıladığıTuğrul Bey, Büveyhî Hükümdarlığı’nı yıkarak AbbasiHalifeliği’ni yeniden güçlendirdi.

*Halifeliğe karşıyapılan Fatımî saldırılarını bertaraf etti. *Halife,1058’de Tuğrul Bey’i “Doğu’nun ve Batı’nın Sultanı” unvanıyla ödüllendirdi.*Çağrı Bey, 1060’ta, Tuğrul Bey ise 1063’tevefat ettiler.* Tuğrul Bey’in oğlu olmadığından,Çağrı Bey’in oğlu Alp Arslan, Selçuklu sultanıoldu.* Alp Arslan,  vezirliğe  daha önce  gaznelilerin Horasan valisi olan Nizamülmülk’ü tayin etti. *Sultan Alp Arslan,Doğu Anadolu’nunkuzeydoğu ucundaki Ani Kalesi’ni 1064’tefethederek Kars’a girdi. * Halife Kaim bi-Emrillah, Alp Arslan’a, “fetihlerBabası” anlamına gelen “Ebü’l-Feth” lakabınıverdi.

Malazgirt Meydan Savaşı (26 Ağustos 1071): *Türklerin Anadolu’ya düzenledikleri akınlarıdurdurmak isteyen Bizans Imparatoru Romanos Diogenes (Romen Diyojen)’in, 200.000 kişilik bir

orduyla ilerlediğini haber alan SelçukluSultanı Alp Arslan, Halep’ten ayrılarak 50.000 kişilik bir orduyla Ahlat’a ulaştı.

*Alp Arslan Romanos Diogenes’e barış önerisinde bulundu. Barış teklifi kabul edilmeyince, hızlaMalazgirt’e yürüdü ve iki ordu Malazgirt’te karşı karşıya geldiler.

*Cuma günü öğleden sonra başlayan savaşakşam üzeri sona erdi. Tarihin en büyük meydan savaşlarından biri olan Malazgirt SavaşıTürk ordusunun kesin galibiyeti ile sonuçlandı.

*Meydan Savaşı’ndan sonra sürekli artan göçler ve akınlarla, Anadolu’nun bir Türk toprağına dönüştürülme fırsatı oluştu.

*Sultan Alp Arslan “Toprak fethedenin malıdır.”

diyerek Anadolu’da Türk beyliklerinin oluşumuna zemin hazırlayıp Türk tarihinde yeni bir dönemi

başlattı.

*İslam dünyası üzerindeki Bizans baskısı tamamen ortadan kalktı.

*Hristiyanlığın Ortodoksmezhebine bağlı olan Doğu Roma ilk defa Papalık’tanyardım isteyerek Haçlı Seferleri’nin başlamasına nedenoldu.

*Anadolu‘da ilk Türk devletleri kuruldu.

*Sultan Alp Arslan, çıktığı Maveraünnehir seferinde, esir alınan bir kale kumandanı tarafından şehitedildi.

*Alp Arslan oğlu Melikşah’a büyük bir imparatorluk ve NizamülmüIkgibi seçkin bir devlet adamını miras bırakmıştı. *Genç yaştasultan olan Melikşah, devlet içinde asayişi kısa sürede sağladı.

* Bizans’daki tahtkavgalarından ve Bizans’ın Anadolu’daki zayıf durumundanyararlanan Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Iznik ve çevresindekikaleleri ele geçti.

*Melikşah’a bağlıOLAN Süleyman Şah,daha sonra Büyük Selçuklu Devleti’ne bağlı bir devlet olarak TürkiyeSelçuklu Devleti’ni kurdu (1077).

*Melikşah’ın hanımı Karahanlı prensesi TerkenHatun’un dört yaşındaki oğlu Mahmut’u veliaht tayinettirmek istemesi, buna karşı çıkan Nizamülmülk ileMelikşah’ın arasının açılmasına sebep olmuştu.

*Önce Nizamülmülk’ün, ardından daMelikşah’ın ölümü Terken Hatun için fırsat oldu.

*Sultan Melikşah Döneminde Çin sınırından Akdenizkıyılarına kadar uzanan Büyük Selçuklu Devleti buolayla birlikte taht kavgaları ve karışıklık içerisine düştü.

*Fetret Dönemi adı verilen bu dönem, 1092 ile 1118yıllarını kapsar.

*Bu dönemde ülke yönetimi Mahmut,Berkyaruk, Mehmet Tapar ve Sencer arasındaki taht kavgalarıyla bunalımlı geçmiştir.

*Melikşah’ın ölümü üzerine oğullarından Berkyaruk’un idaresi ile başlayan Fetret Devri SultanSencer ile son buldu.

*Sencer, dönemi, Selçukluların son parlak devriydi. *Bu arada Büyük Selçuklu Devleti’ni iki büyük tehlikebekliyordu. Bunlardan birisi, batıdansaldırmakta olanHaçlılar, diğeri doğudan gelen ve devletindoğu sınırlarını zorlayan Karahıtaylardı.

*Sultan, ikinci tehlikeye öncelik verdi.

*Sencer, 1141 yılındaKarahitaylarla gerçekleştirdiği Katvan Meydan Savaşı’nı kaybetti. Bu savaştan sonra, Seyhun

*Katvan Meydan Muharebesiyle, BüyükSelçuklu Devleti tarihinde yeni bir devir başlamış ve Selçuklu ülkesi, Müslüman olmayan Türk ve Moğolbirliklerinin istilasına uğramıştır.

* Büyük kuvvetlere sahip olan Gurlular üzerine yürüyen SultanSencer, 1152’de yaptığı savaşta Gur ordusunu yenerek Katvan’da kaybedilen itibarı yenidensağlamıştır.

*Sencer, kendi halkı olan göçebe Oğuzların isyanını bastıramadı. Oğuzlar Sencer’i esir alarakdevletin en güzel, en zengin şehirlerini yağma ettiler. Sultan uzun zamandan sonra esirlikten kurtuldu.

*Ancak çok yaşamadı ve 1157’de öldü.

*Sultan Sencer’in ölümüyle Büyük Selçuklu Devleti tarihsahnesinden çekilmiş oldu.

*Ancak Büyük Selçuklu Devleti topraklarında daha önce bu devlete bağlıolarak kurulan tâbi devletler siyasi varlıklarını devam ettirdi.

(Abid Yaşaroğlu Hocanın Ders Notlarından)

Yorumla

FİKRİNİ BELİRT TARTIŞMAYA KATIL

Bu Yazıya İlk Yorumu Siz Yapın!
nem kurutmakoku giderme