Büyük Selçuklu Devletinde Kültür ve Medeniyet Tarihi

Tarih
Devlet Teşkilatı Selçuklu devlet teşkilatı; Karahanlı, Samanlı, Gazneli veAbbasi devletlerinin teşkilatından geniş ölçüde faydalanmıştır. Hükümdar: *Töre ve müesseselerin tanıdığıhaklarla devletin tek...
EMOJİLE

Devlet Teşkilatı

Selçuklu devlet teşkilatı; Karahanlı, Samanlı, Gazneli veAbbasi devletlerinin teşkilatından geniş ölçüde faydalanmıştır.

Hükümdar:

*Töre ve müesseselerin tanıdığıhaklarla devletin tek hâkimidir.

*Sultanunvanlı hükümdarlara genellikle sultanülazamdenilirdi.

*Sultana Halife tarafından künyeve lakap da verilirdi.

Sultan merkezdeoturur, ülke toprakları hanedan mensuplarıncaidare edilirdi.

*Merkeze bağlı beylikve atabeylikler vardı.

*Atabey, sultançocuklarının eğitimi ile ilgilenen görevlilereverilen unvandı.

Atabeylik:

*Selçuklularla birlikte Islam dünyasına giren ve kendilerinden sonraki devletlerietkileyen kurumlardan biri de atabeyliktir.

*Devlet hanedan üyelerinin ortak malı olduğundan

şehzadeler daha küçük yaşlarda eyaletlere melik olarak gönderiliyor; kendilerini iyi bir devlet adamı veasker olarak yetiştirmek üzere onlara birer atabey tayin ediliyordu.

*Atabeylerin hanedanın zayıfladığıdönemlerden itibaren Selçuklu ailesi üzerinde etkili olmaya başlamaları ve daha sonra kendi ailehâkimiyetleri altında, bölgesel hükûmetler kurmaları devletin parçalanmasında ve çöküşünde etkilioldu.

Hükûmet:

*Büyük divan denilen “divan-ı saltanat”ta, devletin genel işleri görüşülüp yürütülürdü.

*Selçuklularda büyük divandan başka, devletin mali, askerî, adli ve diğer işlerine bakan divanlar davardı.

Divan-ıIstifa:

*Devletin mali işleriyle ilgilenirdi.

*Başkanına müstevfi adı verilirdi.

Divan-ı Arz

*Ordunun her türlü ihtiyaçlarını karşılar, hassa askerlerinin maaşlarını verirdi.

*Başkanına emir-i arz denirdi.

Divan-ıIşraf

*Devletin mali ve idari işlerini denetlerdi.

*Başkanına müşrif denirdi.

Divan-ıİnşa

* Devletin iç ve dış yazışmalarını yürüten divandı. *Başkanına tuğraî denirdi.

*Hükümdara ait yazılara hükümdarın tuğrasını çekerdi.

Niyabet-i Saltanat

*Hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda devlet işleri ile ilgilenen divandı.

*Bu makamda bulunan ve sultana vekalet eden kimseye naib adı verilirdi.

*Divan-ı Mezalim Ağır siyasi suçlar görüşülüp karara bağlanırdı.

Hukuk Sistemi

*Büyük Selçuklularda hukuk şer’i ve örfi olmak üzere ikiye ayrılırdı.

*Şer’i hukuk temelini İslam hukukundan alırdı.

*Örfi hukuk ise devlet kurumlarının çalışmasını düzenleyen ve temelini eski Türkgeleneğinden alan hukuk kurallarıydı.

*Şer’i davalara kadıların başkanlık ettiği mahkemelerde bakılırdı.

*Baş kadıya kadiü l kudat denilirdi.

*Örfi hukuk konuları ile ilgili davalara bakan mahkemelerinbaşı ise emir-i dad idi.

*Bir tür yüksek mahkeme demek olan Dîvan-ı Mezalim’e sultan başkanlık ederdi.

*Kazaskerler, ordu mensuplarının davalarına bakardı.

*Selçuklularda mülkiyeti devlete ait olan miri topraklar dört bölümde değerlendirilir:

  1. Has arazi: Geliri hükümdara ait olan arazidir.
  2. Ikta arazi:

*Büyük Selçuklu Devleti sahip olduğutoprakların bir bölümünü emirlere, valilere, komutanlaraikta olarak vermiştir.

* Bu ikta sahiplerikendilerine ayrılan araziden elde ettikleri gelirlerlegeçinirlerdi.

  1. Mülk (hususi) arazi:

*Şahıslara ait arazilerdir. Arazi sahibi isterse araziyi çocuklarına mirasbırakabilir satabilir veya vakfedebilirdi.

  1. d. Vakıf arazi: Gelirleri ilmî veya sosyal kurumların kurulması ve masraflarının karşılanması içinayrılan topraklardır.

*Fütüvvet, esnafın kendi aralarında birleşerek kurdukları dinî-iktisadi bir teşkilatlanmadır.

* Herzanaat kolu, bir lonca teşkilatına bağlıydı. Loncalar, meslek ve erbabını kontrol altında tutardı.

*Buteşkilat daha sonra Osmanlılara geçti.

*Selçuklusarayında, devlet kurumlarında ve edebî eserlerde genellikle Farsça, medrese çevrelerinde Arapça,Selçuklu hanedanı ile Türkmenler arasında ve orduda da Türkçe konuşulup yazılırdı.

 

Saray  görevlileri

Emir-i Alem:saltanat sancaklarını korurdu

Emir-i Candar: Sarayı ve hükümdarı  korurdu

Emir-i Çeşniğir:Sultanın  yemeklerinden sorumludur

Şarabdar:Sultanın  içeceklerini  hazırlardı

Emir-i ahur:Sarayın  ahırlarından  sorumludur

(Abid Yaşaroğlu Hocanın Ders Notlarından)

Yorumla

FİKRİNİ BELİRT TARTIŞMAYA KATIL

Bu Yazıya İlk Yorumu Siz Yapın!
nem kurutmakoku giderme