İbn-i Yunus kimdir? İbn-i Yunus kısaca hayatı

Biyografi
İbn-i Yunus, 10. yüzyılda Mısır’da yetişen büyük astronomi alimidir. İsmi, Ali bin Abdurrahman bin Ahmed bin Yunus es-Sadefidir. İbn-i Yunus adıyla tanınmıştır. Avrupa’da ise Aben Jenis ad...
EMOJİLE

İbn-i Yunus, 10. yüzyılda Mısır’da yetişen büyük astronomi alimidir. İsmi, Ali bin Abdurrahman bin Ahmed bin Yunus es-Sadefidir. İbn-i Yunus adıyla tanınmıştır. Avrupa’da ise Aben Jenis adıyla tanındı. Mısır’ın Said bölgesindeki Sadfa köyünde dünyaya geldi. Doğum tarihi bilinmeyen İbn-i Yunus, 1008 yılında vefat etti. Babası, devrin tanınmış hadis alim ve tarihçilerindendi. Dedesi, İmam Şafi’nin yakınlarından ve ilmi meclisinde bulunan bir zattı. İbn-i Yunus, küçük yaşta ilim tahsiline başladı. Din ilmi yanında başta astronomi olmak üzere fen ilimlerini öğrendi. Mısır’da hüküm süren Fatımi Sultanlarından El-Aziz ve oğlu Hakim bi-emrillah devirlerinde tanındı.

Fatımi hükümdarları, ilmi çalışmalarını teşvik ederek, Kahire civarında Cebel-i Mukattam Dağında onun için bir rasathane yaptırdılar. Astronomi çalışmaları yapmasını sağladılar. Kendisine o devrin en mükemmel aletlerini temin ettiler. İbn-i Yunus, 978 senesinde Kahire’de yaptığı gözlemler neticesinde ay ve güneş tutulmalarını en ince hesaplarla tespit etti. Böylece büyük bir şöhrete erdi. Zira bu şekilde hassas ve dakik hesaplama, o zamana kadar yapılmamıştı. Yaptığı rasatlar sonunda büyük ve mükemmel bir zic hazırladı.

İbn-i Yunus‘un bu eseri dört cilt olup, Zic-ül-Hakemi adıyla meşhurdur. İbn-i Yunus, eserinde kendinden önce gelen astronomi alimlerinin ay ve güneş tutulmalarıyla ilgili yaptıkları hesaplamaları ve yıldızların hareketleriyle ilgili bilgileri ele alıp, mukayese etti. İyice tetkik ederek, kendi gözlemleriyle sonuçlarla karşılaştırdı. Böylece ayın hareketinin giderek değiştiğini ortaya koydu. Burçlar dairesinin meylini, güneşin paralaksını itidal noktalarını en doğru şekilde tespit etti.

İbn-i Yunus, yalnızca astronomi ile meşgul olmadı. Asrında muteber olan diğer fen ilimleriyle de ilgilendi. Matematik ilminin dallarıyla uğraştı. Zaten Zic-ül-Hakemi adlı eserininbir bölümü matematiksel coğrafya ile ilgilidir.

İbn-i Yunus yıldızların gözlenmesinde kullanılan ve görünüp kaybolma periyotlarının tespitine yardımcı olan rakkası keşfetmiştir. Batılılar, bunu ünlü İtalyan bilim adamı Galileo’ya mal ederlerse de yapılan araştırmalar, iddialarını çürütmektedir. İbn-i Yunus sarkacı Galileo’dan tam 7 asır önce keşfederek ilmi çalışmalarında kullanmıştır. Saatlerde sarkacı kullanan da yine İbn-i Yunus’tur. Fransız bilim tarihçisi Sedillat, Histoire Generale des Arabes adlı eserinde bu husustan belgelendirmiştir. Nallino da araştırmaları neticesinde aynı sonuca ulaşmış ve bu hakikati itiraftan geri kalmamıştır.

Yorumla

FİKRİNİ BELİRT TARTIŞMAYA KATIL

Bu Yazıya İlk Yorumu Siz Yapın!
nem kurutmakoku giderme